Ayasofyanın kubbesinde güçlendirme ve konservasyon çalışmaları…

Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi’nde, dünya kültür mirasının korunması amacıyla yürütülen kapsamlı restorasyon sürecinde yeni bir aşamaya geçiliyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı ve Vakıflar Genel Müdürlüğü koordinasyonunda, Bilim Heyeti ile Koruma Kurulunun denetiminde sürdürülen çalışmalar kapsamında ana kubbedeki işlemler devam ederken doğu yarım kubbede güçlendirme ve konservasyon faaliyetleri başlatılacak. Bu süreç, Cumhuriyet tarihinin en kapsamlı restorasyon projesi olarak öne çıkıyor.

Doğu Yarım Kubbede Yapısal Güçlendirme

Uzmanlar tarafından gerçekleştirilen modelleme ve statik analizler sonucunda, doğu yarım kubbenin yapısal güçlendirilmesine ihtiyaç duyulduğu belirlendi. Bu kapsamda yarım kubbenin iç yüzeyindeki mozaik ve kalem işi bezemelerde konservasyon çalışmaları yürütülecek. Ayrıca doğu yönündeki mihrap duvarındaki mermer yüzeylerde temizlik, konservasyon ve onarım uygulamaları planlanıyor. Çalışmaların güvenli şekilde ilerleyebilmesi için doğu yarım kubbenin iç yüzeyine erişim sağlayacak çelik çalışma platformunun kurulumuna başlanacak.

İbadet Düzeninin Korunması ve Koruma Tedbirleri

Çalışma alanının sınırları oluşturulurken, yapının iç mekândaki görsel bütünlüğünün korunması amacıyla özel baskılı brandalar hazırlanacak. İbadet düzeninin aksamaması için geçici mihrap ve minber yerleştirilecek. Özgün mihrap, minber ve diğer tarihî mimari elemanlar fiziki koruma sistemleriyle güvence altına alınacak. Platform imalatı gerektiren sınırlı noktalardaki ahşap seki ve mermer döşemeler, uzman restoratörlerin gözetiminde kontrollü olarak sökülecek. Bölgedeki avizelerin sökümü de aynı hassasiyetle gerçekleştirilecek. Özgün mermer döşemelerin yükten ve aşınmadan korunması için çok katmanlı yükseltilmiş döşeme sistemi oluşturulacak.

Bilimsel Veriler ve Tarihî Katmanların Araştırılması

Platform kurulumundan önce zemin yükleme ve titreşim testleri yapılarak uygulamanın güvenliği bilimsel verilerle kontrol edilecek. Tüm hazırlıkların tamamlanmasının ardından onaylı proje doğrultusunda ana platform sistemi kurulacak. Bilim Heyeti Üyesi İnşaat Mühendisi Doç. Dr. Mehmet Selim Ökten, sayısal modellemeler neticesinde ana kubbenin yarım kubbelerle birlikte güçlendirilmesine gerek görüldüğünü ve bu işlemler için membran kaplamalı koruyucu kubbe sistemi kurulduğunu belirtti.

Geçmişin İzleri ve Gelecek Perspektifi

Bilim Heyeti Üyesi Sanat Tarihçisi Prof. Dr. Asnü Bilban Yalçın, Ayasofya’nın bin beş yüz yıllık tarihinde Bizans ve Osmanlı dönemlerinde tamiratlar gördüğünü, mevcut çalışmaların ise modern bilgi ve teknolojilerle statik güçlendirme amaçladığını ifade etti. Mimar Prof. Dr. Hasan Fırat Diker ise doğu yarım kubbe bezemelerinde mevcut katmanların altındaki 1847 öncesine ait Klasik Osmanlı dönemi ayetinin sorgulanacağını açıkladı. Bu ayetin mevcudiyeti saptanırsa, Ayasofya’nın o dönemdeki cami görünümüne dair önemli bir katman dünya kültür envanterine yeniden kazandırılacak. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy da çalışmaların planlanan takvim doğrultusunda ilerlediğini ve her adımın bilimsel hassasiyetle atıldığını vurguladı.