500 yıllık saray seccadeleri sergilenmeye hazırlanıyor

İstanbul Beşiktaş’taki Yıldız Şale yerleşkesinde faaliyet gösteren Milli Saraylar Halı Restorasyon ve Konservasyon Atölyesi, tarihi dokumaların korunması adına önemli bir aşamayı geride bıraktı. Atölyede, Topkapı Sarayı koleksiyonuna ait altı tarihi seccadenin konservasyon çalışmaları başarıyla tamamlandı. Bu eserler, sergilenmek üzere özel panolara sabitlenerek müzecilik süreçlerine hazır hale getirildi. 8 kişilik uzman ekip, saray, kasır ve köşklerdeki el dokuması halıların özgün yapılarını koruyarak gelecek nesillere aktarılması için titiz bir çalışma yürütüyor.

Safevi ve Bergama Dokumalarının Tarihi İzleri

Restorasyon ustası Sadi Öztürk, atölyedeki eserlerin kökenine ilişkin detaylar paylaştı. Topkapı Sarayı’na ait seccadelerden üçünün 16. yüzyılda Safevi topraklarında dokunup saraya hediye edildiği belirtildi. Bu eserlerin üzerinde Kur’an-ı Kerim’den Bakara, Nur ve Fetih surelerine ait ayetler ile dini ifadeler yer alıyor. Öztürk, eserlerde Ali isminin sıkça kullanıldığını ve bir seccadenin üzerinde Şii şehadetinin bulunduğunu aktardı. Ayrıca, 16. yüzyılda Bergama’da dokunan ve alt kısımda anahtar delikli seccade olarak geçen bir örneğin de koleksiyonda yer aldığı vurgulandı. Bu Bergama dokumasının, Rönesans döneminde birçok ressam tarafından eserlerinde sergilendiği ifade edildi.

Konservasyon ve Restorasyon Yöntemleri

Atölyeye ulaşan tarihi dokumalar öncelikle detaylı bir tespit çalışmasından geçiriliyor. Eserin mevcut durumuna göre konservasyon veya restorasyon yöntemlerinden biri uygulanıyor. Mukavemeti ve dayanıklılığı düşük olan eserlerde kesinlikle tamamlama işlemi yapılmıyor; mevcut yapı muhafaza edilerek korunuyor. Restorasyon gerektiren eserlerde ise eksik bölümler, eserin özgün yapısına uygun şekilde tamamlanıyor. Kendi renkleri kazanda kaynatılarak boyanan iplikler, atkı, çözgü ve ilmekler kullanılarak dokumanın orijinaline uygun hale getirilmesi sağlanıyor. Bu süreçte, halıların eksik baş, kenar ve orta bölümlerinin özgün dokusuna sadık kalınarak onarımı hedefleniyor.

Sergileme Süreci ve Diğer Çalışmalar

Konservasyonu tamamlanan altı seccade, Topkapı Sarayı için panolara dikilerek sergilenmeye hazırlandı. Eserlerin sergileme süreci, müzecilik çalışmaları doğrultusunda yürütülecek ve uygun görülen alanlarda ziyaretçilere sunulacak. Atölyede ayrıca iki ipek halının da konservasyon süreci tamamlandı ve bu eserlerin Yıldız Sarayı’nda sergileneceği belirtildi. Restorasyon süreçleri, eserlerin büyük boyutları nedeniyle bir ile bir buçuk yıl arasında sürebiliyor. Atölyede seccadelerin yanı sıra Dolmabahçe Sarayı’na ait Gördes ve şal desenli halılar ile Beylerbeyi ve Yıldız saraylarına ait diğer tarihi dokumalar üzerinde de çalışmalar devam ediyor.

Atölyenin Kuruluşu ve Misyonu

Milli Saraylar Halı Restorasyon ve Konservasyon Atölyesi, 2007 yılında Hereke İpekli Dokuma ve Halı Fabrikası’nda kuruldu. 2011’de Yıldız Şale Köşkü yerleşkesine taşınan atölye, saray koleksiyonlarına ait tarihi dokumaların korunması ve gelecek nesillere aktarılması amacıyla faaliyet gösteriyor. Uzman ekip, tarihi dokumaların özgün yapısının korunmasına odaklanarak, her bir eserin ait olduğu yere ve dokusuna sadık kalınmasını sağlıyor.