Yatırımlarda öncelik yerli malı olacak

Kamu yatırımlarında yeni bir dönem başlıyor. Stratejik hedeflerle uyumlu ve ekonomik olarak yapılabilir projelerin ön planda olduğu bu süreçte, en dikkat çekici gelişme yerli malı kullanımına verilen öncelik oldu. Finansman modeli ne olursa olsun, kamu kaynaklarının etkin kullanılması ve ulusal sanayinin desteklenmesi temel ilke olarak belirlendi. Bu yaklaşım, hem mali disiplini hem de yerli üretimi güçlendirmeyi amaçlıyor.

Yerli Malı ve KÖİ Modelinde Yeni Kriterler

Kamu-Özel İşbirliği (KÖİ) modeli, artık sadece bir finansman aracı olarak değil, harcama etkinliği açısından kamu kaynaklarının kullanımından daha yüksek getiri sağladığı durumlarda tercih edilecek. Bu yöntemle yapılması planlanan projeler için kapsamlı bir ön yapılabilirlik etüdü hazırlanacak. Bu etüt; teknik, finansal, ekonomik, sosyal ve hukuki açılardan projenin uygulanabilirliğini inceleyecek. Ayrıca öngörülen katkı payları, doğrudan ödemeler, garantiler, risk analizleri ve harcama getirisi analizleri de bu çalışmanın parçası olacak. Çevresel etki değerlendirmesi (ÇED) süreçleri tamamlanmadan projeler teklif edilmeyecek. Tüm bu adımların sonunda, KÖİ ile uygulananlar dahil olmak üzere tüm kamu yatırımlarında yerli malı kullanımına kesinlikle öncelik verilecek.

Toplumsal Kapsayıcılık ve Erişilebilirlik

2027-2029 dönemi planlama ve uygulama aşamalarında, kamu yatırım projeleri toplumsal hassasiyetleri de göz önünde bulunduracak. Projeler, kadınların toplum içinde güçlenmesine katkı sağlayacak şekilde tasarlanacak. Engelliler Kanunu gereğince, fiziksel çevre koşullarının erişilebilirliği kritik bir standart haline geliyor. Yeni projeler doğrudan engellilerin erişimine uygun olacakken, mevcut projeler de bu standartlara uygun hale dönüştürülecek. Ayrıca, projelerin hazırlık ve uygulama aşamalarında iş sağlığı ve güvenliği konusuna özel bir önem atfedilecek. Bu düzenlemeler, kamu yatırımlarının sadece altyapı değil, aynı zamanda sosyal bir dönüşüm aracı olmasını hedefliyor.

Finansal Kiralama ve Özelleştirme Süreçleri

Finansal kiralama yöntemiyle yapılan yatırımlarda da net kurallar belirlendi. Finans tipi kiralamalara kamu yatırım programında yer verilecek. Kiralama konusu olan yatırım malının toplam değeri, kiralamanın başlayacağı ilk yılın kamu yatırım programında yıl ödeneği olarak gösterilecek. Ancak sonraki yıllarda bu kiralama için ayrıca ödenek ayrılacak. Bu gösterimin amacı, o değerde bir yatırım malının kuruluşun sabit sermaye stokuna katıldığının izlenebilmesini sağlamak. Faaliyet tipi finansal kiralama yatırımları ise kamu yatırım programlarında yer almayacak. Özelleştirme kapsamındaki kuruluşlar, 2027-2029 dönemi tekliflerini özelleştirme programına uygun olarak hazırlayacak. Bu teklifler, Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından değerlendirilerek Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığına iletilecek.

Planlama ve Koordinasyon Mekanizmaları

Yatırım süreçlerinin koordinasyonu için çeşitli kurumlar arası işbirlikleri öngörülüyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yürütülen kuruluşlar, yatırım tekliflerini Bakanlık görüşünü alarak Strateji ve Bütçe Başkanlığına gönderecek. TOKİ veya özel yüklenicilere arsa karşılığı yaptırılacak bina ve tesisler de projelendirilerek programa dahil edilecek. Bölge Kalkınma İdareleri, eylem planı kapsamındaki yatırımları ilgili kurumlarla işbirliği içinde önceliklendirip Strateji ve Bütçe Başkanlığına iletecek. Valilikler ise kamu kuruluşlarının tekliflerini, il koordinasyon kurullarında oluşan görüşlerle birlikte doğrudan ilgili yatırımcı kuruluşa iletecek.